Təcili koronar müdaxilə

Nədir

Təcili koronar müdaxilə (primer perkutan koronar müdaxilə, primer PCI) kəskin miokard infarktı zamanı tıxanmış koronar arteriyanı təcili açmaq üçün aparılan invaziv prosedurdur. Bilək və ya qasıq nahiyəsindəki arteriya vasitəsilə nazik kateter tıxanma nahiyəsinə çatdırılır, balon və stentlə damar açılır və qan axını bərpa olunur. Bu müdaxilədə vaxt həlledicidir — damar nə qədər tez açılsa, ürək əzələsinin zədələnməsi bir o qədər az olur.

Nə üçün aparılır

Məqsəd infarkt zamanı tam tıxanmış damarı mexaniki olaraq açıb ürək əzələsini qorumaqdır. Uyğun hallarda bu üsul damarı birbaşa açdığı üçün dərman (tromboliz) ilə müqayisədə daha effektiv ola bilər; seçim pasiyentin vəziyyətinə və vaxt amilinə görə həkim tərəfindən müəyyən edilir.

Necə keçir

Pasiyent təcili qəbul olunur, EKQ və qan analizləri (troponin) dərhal aparılır. Göstəriş olduqda pasiyent təxirə salınmadan kateterizasiya laboratoriyasına aparılır; koronar angioqrafiya ilə tıxanma müəyyən edilir və həmin nahiyə balon və stentlə açılır. Müdaxiləyə mümkün qədər tez başlamaq üçün prosesin bütün mərhələləri sürətlə təşkil olunur.

Kimə tövsiyə oluna bilər

Bu, planlı deyil, təcili müdaxilədir. Kəskin miokard infarktı əlamətləri — 20 dəqiqədən çox davam edən güclü sinə ağrısı, soyuq tər, nəfəs darlığı, qola və ya çənəyə yayılan ağrı — olan pasiyentlərdə tətbiq oluna bilər.

Hazırlıq

Təcili hal olduğu üçün xüsusi ön hazırlıq imkanı məhduddur və müdaxilə dərhal aparılır. Kontrast maddəyə allergiya, qəbul edilən dərmanlar və əvvəlki xəstəliklər barədə məlumat mümkün qədər tez toplanır.

Prosedurdan sonra / Bərpa

Müdaxilədən sonra pasiyent reanimasiya və ya intensiv nəzarət şəraitində müşahidə olunur. Antiaqreqant və digər dərmanlar, sonrakı mərhələdə isə kardioreabilitasiya təyin edilə bilər. Dərman rejimi, fiziki aktivlik və kontrol müayinələr həkim tərəfindən fərdi qaydada müəyyən olunur.

Risklər

Hər invaziv müdaxilə kimi qanaxma, damar zədələnməsi və ritm pozğunluğu kimi risklər mövcuddur. Lakin kəskin infarkt zamanı müdaxiləni gecikdirmək daha böyük risk daşıyır. Fayda və risk balansı hər pasiyent üçün ayrıca həkim tərəfindən qiymətləndirilir.

Diqqət: 20 dəqiqədən çox davam edən sinə ağrısı və ya infarkt şübhəsi zamanı gözləməyin — dərhal 103-ə zəng edin.