Koronar angioqrafiya

Koronar angioqrafiya nədir?

Koronar angioqrafiya — ürəyi qidalandıran arteriyaların (koronar damarların) daxildən görüntülənməsi üçün istifadə olunan invaziv diaqnostik müayinədir. Prosedur zamanı damar daxilinə nazik bir kateter yeridilir və kontrast maddə vurulur, ardınca rentgen (angioqraf) cihazı ilə damarların şəkli alınır. Bu, koronar damarların daxili quruluşunu, mümkün daralma və ya tıxanma sahələrini aydın şəkildə göstərir.

Nə üçün aparılır?

Koronar angioqrafiya, adətən aşağıdakı məqsədlərlə təyin olunur:

• Sinə ağrısı (angina) və ya ürək-damar xəstəliyi şübhəsinin dəqiqləşdirilməsi
• Əvvəlki qeyri-invaziv testlərdə (EKQ, stress test, exokardioqrafiya) aşkarlanan dəyişikliklərin təsdiqi
• Koronar arteriyalarda daralma və ya tıxanmanın dərəcəsinin və yerinin müəyyən edilməsi
• Miokard infarktından (ürək tutmasından) sonra damarların vəziyyətinin qiymətləndirilməsi
• Cərrahi əməliyyat (məsələn, ürək qapaq əməliyyatı) öncəsi koronar damarların yoxlanılması

Necə keçir?

Prosedur adətən angioqrafiya otağında, yerli keyitmə altında aparılır:

1. Bilək (radial) və ya qasıq (femoral) nahiyəsindəki arteriyaya nazik iynə ilə giriş yaradılır və həmin sahə yerli keyidici ilə keyidilir.
2. Damar daxilinə xüsusi bələdçi (introducer) yerləşdirilir və bunun üzərindən nazik, çevik kateter ürəyə doğru irəlilədilir.
3. Kateter koronar arteriyaların ağzına çatdırıldıqdan sonra kontrast maddə vurulur və eyni zamanda rentgen görüntüləri (kadrlar) çəkilir.
4. Müxtəlif bucaqlardan çəkilən görüntülər həkimə damarların tam mənzərəsini əldə etməyə imkan verir.
5. Müayinə başa çatdıqdan sonra kateter çıxarılır və giriş nöqtəsinə təzyiq və ya xüsusi bağlayıcı vasitə tətbiq olunur.

Prosedurun ümumi müddəti adətən qısa olur, lakin dəqiq vaxt hər bir pasiyentin klinik vəziyyətindən asılı olaraq dəyişə bilər.

Kimə tövsiyə oluna bilər?

Koronar angioqrafiya sinə ağrısı, tənginəfəslik və digər ürək-damar simptomları olan, əvvəlki müayinələrdə şübhəli tapıntılar aşkarlanan və ya koronar arteriya xəstəliyi riski yüksək hesab edilən pasiyentlərə tövsiyə oluna bilər. Son qərar kardioloq tərəfindən pasiyentin klinik göstəriciləri, yaş, əlavə xəstəlikləri və ümumi vəziyyəti nəzərə alınmaqla verilir.

Hazırlıq

Prosedurdan əvvəl həkim adətən qan analizləri, EKQ və digər lazımi müayinələri təyin edir. Pasiyentdən müəyyən müddət ərzində ac qalması, qəbul etdiyi dərmanlar (xüsusilə qanı durulaşdıran preparatlar) barədə həkimi məlumatlandırması və allergiya tarixçəsini (xüsusilə kontrast maddəyə qarşı) bildirməsi tələb olunur. Konkret hazırlıq təlimatları həkim tərəfindən fərdi qaydada verilir.

Prosedurdan sonra və bərpa

Müayinədən sonra pasiyent bir müddət müşahidə altında saxlanılır ki, giriş nöqtəsində qanaxma və ya digər ağırlaşma olmasın. Bilək vasitəsilə edilən girişdə bərpa müddəti adətən qasıq girişinə nisbətən daha qısa olur. Həkim evə getdikdən sonra riayət edilməli qaydalar (fiziki fəallıq məhdudiyyəti, yara qulluğu və s.) barədə ətraflı təlimat verir.

Risklər

Koronar angioqrafiya təcrübəli komanda tərəfindən aparıldıqda ümumilikdə təhlükəsiz sayılan bir prosedurdur, lakin hər tibbi müdaxilə kimi müəyyən risklər daşıyır. Bunlara giriş nöqtəsində qançır və ya qanaxma, kontrast maddəyə qarşı allergik reaksiya, nadir hallarda damar zədələnməsi, ritm pozğunluqları və ya böyrək funksiyasına təsir aid edilə bilər. Risklərin ehtimalı pasiyentin ümumi sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır və prosedurdan əvvəl həkim tərəfindən fərdi qaydada müzakirə olunur.