Nədir

Stent qoyulması, digər adı ilə koronar angioplastika (perkutan koronar müdaxilə), ürəyi qidalandıran koronar damarların aterosklerotik plaqlar səbəbindən daralması və ya tıxanması zamanı aparılan invaziv müalicə prosedurudur. Bilək və ya qasıq nahiyəsindəki arteriya vasitəsilə nazik kateter damar sisteminə yeridilir, daralmış nahiyəyə çatdırılır və orada yerləşdirilən balon köməyilə damar genişləndirilir. Ardınca həmin nahiyəyə metal karkas — stent — qoyulur ki, damar açıq qalsın və qan axını bərpa olunsun.

Nə üçün aparılır

Prosedurun məqsədi ürək əzələsinə gedən qan təchizatını bərpa etməklə sinə ağrısını (angina) azaltmaq, ürək tutmasının (miokard infarktı) qarşısını almaq və ya artıq baş vermiş infarktın kəskin mərhələsində zədələnmiş sahəni məhdudlaşdırmaqdır. Angioqrafiya zamanı aşkar olunan klinik əhəmiyyətli darlıqlarda kardioloq stentləmənin uyğun olub-olmadığına qərar verir.

Necə keçir

Prosedur ümumiyyətlə yerli keyerimə altında, angioqrafiya otağında aparılır:

Bilək (radial) və ya qasıq (femoral) nahiyəsi təmizlənir və yerli keyerimə edilir.
Arteriyaya nazik introduser yeridilir və kateter kontrast maddə ilə damar sisteminə istiqamətləndirilir.
Rentgen (fluoroskopiya) nəzarətində daralmış nahiyə dəqiqləşdirilir.
Bələdçi tel vasitəsilə balon kateter darlığa çatdırılır və şişirdilərək damar genişləndirilir.
Bir və ya bir neçə stent lazım olan nahiyə(lər)ə yerləşdirilir və açılır ki, damar divarına söykənərək açıq qalsın.
Nəticə yenidən kontrastla yoxlanılır, kateter çıxarılır və giriş nöqtəsinə təzyiq və ya bağlayıcı vasitə tətbiq olunur.

Prosedurun müddəti çətinliyindən asılı olaraq dəyişir, adətən bir neçə saat müşahidə tələb olunur.

Kimə tövsiyə oluna bilər

Angioqrafiya nəticəsində klinik əhəmiyyətli koronar darlıq aşkar olunan, dərman müalicəsinə baxmayaraq davam edən angina şikayəti olan və ya kəskin koronar sindrom (o cümlədən miokard infarktı) keçirən pasiyentlərdə kardioloqun qərarı ilə tövsiyə edilə bilər. Uyğunluq hər pasiyent üçün fərdi qiymətləndirilir.

Hazırlıq

Prosedurdan əvvəl qan analizləri, EKQ və zəruri hallarda əlavə müayinələr aparılır. Həkim tərəfindən bildirilən müddət ərzində ac qalmaq tələb oluna bilər. Qanı durulaşdıran dərmanlar, allergiyalar (xüsusilə kontrast maddəyə) və xroniki xəstəliklər barədə həkimə əvvəlcədən məlumat verilməlidir. Antiaqreqant dərmanların (məsələn, klopidoqrel qrupu) prosedurdan əvvəl başlanması tövsiyə oluna bilər.

Prosedurdan sonra / Bərpa

Prosedurdan sonra pasiyent müəyyən müddət müşahidə altında qalır, giriş nöqtəsi və ümumi vəziyyət nəzarətdə saxlanılır. Stentin açıq qalması üçün həkimin təyin etdiyi ikili antiaqreqant müalicə rejiminə (adətən uzun müddətli) ciddi riayət etmək həyati əhəmiyyət daşıyır — bu dərmanların vaxtından əvvəl kəsilməsi stent daxilində trombozu artıra bilər. Fiziki aktivlik, işə qayıtma müddəti və nəzarət vizitləri həkim tərəfindən fərdi olaraq müəyyənləşdirilir.

Risklər

Hər invaziv prosedur kimi stent qoyulması da müəyyən risklər daşıyır: giriş nöqtəsində qansızma və ya hematoma, kontrast maddəyə reaksiya, damar zədələnməsi, ritm pozğunluqları, nadir hallarda stent daxilində tromboz və ya damarın yenidən daralması (restenoz). Bu risklərin ehtimalı pasiyentin ümumi sağlamlıq vəziyyətindən və prosedurun mürəkkəbliyindən asılıdır və prosedurdan əvvəl həkim tərəfindən ətraflı izah olunur.

Stent qoyulması