Ürək-damar sistemi bədənimizin ən vacib mexanizmlərindən biridir və onun sağlamlığı çox vaxt uzun illər ərzində formalaşan vərdişlərdən asılıdır. Yaxşı xəbər budur ki, ürək sağlamlığını qorumaq üçün edilə biləcək bir çox sadə, lakin təsirli addım var.
Ürək sağlamlığına təsir edən əsas amillər
Ürəyin işinə həm dəyişməz (yaş, ailə tarixçəsi, genetika), həm də dəyişdirilə bilən amillər təsir edir. İkinci qrup xüsusilə vacibdir, çünki onlara nəzarət etmək bizim əlimizdədir.
Diqqət yetirilməli risk faktorları
- Yüksək qan təzyiqi: uzun müddət nəzarətsiz qalan təzyiq ürək əzələsinə və damarlara əlavə yük yaradır.
- Dislipidemiya (xolesterin/yağ balansının pozulması): qanda yağ tərkibinin dəyişməsi damar divarlarında dəyişikliklərə səbəb ola bilər.
- Siqaret çəkmək: damarlara zərər verən və ürək-damar sisteminə əlavə yük yaradan ən əhəmiyyətli vərdişlərdən biridir.
- Hərəkətsiz həyat tərzi: fiziki aktivliyin azlığı ürəyin ümumi funksional vəziyyətinə mənfi təsir göstərir.
- Artıq çəki və stress: hər ikisi ürək-damar sisteminə əlavə yük yaradan amillər sırasındadır.
Gündəlik faydalı vərdişlər
Kiçik, ardıcıl dəyişikliklər zaman keçdikcə böyük fərq yaradır:
- Qidalanma: tərəvəz, meyvə və liflə zəngin qidalara üstünlük verin, duz və doymuş yağların istehlakını məhdudlaşdırın.
- Hərəkət: gündəlik həyata mümkün qədər piyada gəzinti və ya yüngül fiziki aktivlik daxil edin.
- Yuxu: keyfiyyətli və kifayət qədər yuxu bədənin bərpası üçün vacibdir.
- Stresslə mübarizə: stresin idarə olunması üçün özünüzə uyğun rahatlama üsulları (gəzinti, hobbi, ailə ilə vaxt keçirmək) tapın.
- Siqaretdən uzaq durmaq: bu vərdişdən imtina ürək sağlamlığına ən sürətli müsbət təsir göstərən addımlardan biridir.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli
Aşağıdakı əlamətlər müşahidə olunarsa, gecikmədən mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır: döş qəfəsində ağrı və ya sıxılma hissi, tez-tez yorulma, nəfəs darlığı, ürək döyüntülərində qeyri-adi dəyişikliklər, əl-ayaqlarda şişkinlik. Bu əlamətlər həmişə ciddi problem demək deyil, lakin vaxtında müayinə diaqnozu dəqiqləşdirməyə kömək edir.
Müntəzəm yoxlamanın əhəmiyyəti
Bir çox ürək-damar problemi ilkin mərhələdə heç bir əlamət vermədən inkişaf edə bilər. Buna görə də, xüsusilə risk qrupuna aid olan şəxslər üçün müntəzəm həkim yoxlaması və lazımi müayinələr erkən aşkarlama baxımından çox əhəmiyyətlidir.
Əgər özünüzdə yuxarıda qeyd olunan əlamətlərdən hər hansı birini müşahidə edirsinizsə və ya ürək sağlamlığınızla bağlı sualınız varsa, gecikmədən mütəxəssis kardioloqa müraciət edin.